Bu yazıda
Bir zemin ürününün teknik föyünde “R10” ya da “R11 V4” gibi ifadeler görürsünüz. Bu kısa kodlar, zeminin kaygan ortamda ne kadar tutunma sağladığını anlatır ve işyeri zemininin güvenliği açısından en önemli bilgilerden biridir. Ancak hangi alana hangi sınıfın gerektiği çoğu zaman karıştırılır.
Bu yazıda R sınıflarının nasıl belirlendiğini, her sınıfın neye karşılık geldiğini, V ve A-B-C sınıflarının ne anlama geldiğini ve tipik alanlar için yaygın kabul gören sınıfları anlatıyoruz.
R sınıfı nasıl belirlenir?
R sınıfları Alman standardı DIN 51130’a dayanır ve Avrupa’da endüstriyel zeminler için en yaygın kullanılan kaymazlık ölçütüdür. Test bir laboratuvarda, eğimi ayarlanabilen bir rampa üzerinde yapılır:
- Zemin numunesi rampaya yerleştirilir ve yüzeyi motor yağıyla kaplanır.
- Güvenlik ayakkabısı giyen bir test kişisi rampada ileri geri yürür.
- Rampa, kişi güvenle yürüyemeyecek hale gelene kadar yavaş yavaş eğilir.
- Kaymanın başladığı ortalama açı, zeminin R sınıfını belirler.
Açı büyüdükçe zemin daha kaymaz demektir. Test yağlı yüzeyde yapıldığı için sonuç, endüstriyel alanlardaki en olumsuz koşulları temsil eder.
| Sınıf | Kaymanın başladığı açı | Kaymazlık |
|---|---|---|
| R9 | 6°–10° | Düşük |
| R10 | 10°–19° | Normal |
| R11 | 19°–27° | Artırılmış |
| R12 | 27°–35° | Yüksek |
| R13 | 35° üstü | Çok yüksek |
V sınıfı: drenaj hacmi
Bazı alanlarda zemine dökülen yağ, kan veya gıda artığı o kadar fazladır ki, yalnızca pürüzlülük yetmez; dokunun bu kirleticiyi “içinde tutabilmesi” gerekir. V sınıfı, zemin dokusunun yüzeyde tutabildiği hacmi santimetreküp/desimetrekare cinsinden gösterir: V4, V6, V8 ve V10.
Örneğin et işleme alanlarında R13 ile birlikte V10 istenmesi yaygındır; doku, ayakkabı tabanıyla zemin arasında kirleticinin birikebileceği bir hacim bırakır. V sınıfı genellikle kaba agregalı poliüretan beton gibi sistemlerle sağlanır.
A, B ve C sınıfları: çıplak ayak alanları
Soyunma odaları, duşlar ve havuz kenarları gibi çıplak ayakla kullanılan ıslak alanlarda farklı bir test kullanılır: DIN 51097. Bu testte rampa sabunlu suyla ıslatılır ve test kişisi çıplak ayakla yürür. Sonuç A, B veya C olarak verilir; C en yüksek kaymazlığı ifade eder. Endüstriyel üretim alanlarında genellikle bu sınıflar değil, R sınıfları aranır; ancak tesis içindeki soyunma ve duş alanları için bu sınıflar önemlidir.
Hangi alana hangi sınıf?
Aşağıdaki tablo, Avrupa’daki işyeri uygulamalarında yaygın kabul gören değerlere dayanan genel bir rehberdir. Kesin sınıf, her tesiste risk değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
| Alan | Yaygın sınıf |
|---|---|
| Ofis, laboratuvar, kuru elektronik üretim | R9 |
| Kuru üretim ve montaj holleri, kuru depolar | R10 |
| Kapalı otoparklar, yıkanan üretim alanları | R11 |
| Dış rampalar ve yükleme alanları | R11–R12 |
| Endüstriyel mutfaklar | R12 V4 |
| Süt ve içecek işleme alanları | R12–R13 |
| Yağ ve margarin üretimi | R13 V6 |
| Et işleme ve kesimhaneler | R13 V10 |
| Soyunma odası ve duşlar (çıplak ayak) | B veya C |
Sitemizdeki kaymaz epoksi zemin sayfasında alan seçerek sınıfı ve rampa açısını görebileceğiniz etkileşimli bir araç bulunuyor.
Eğim sınıfı değiştirir
Aynı alan, zemin eğimli olduğunda bir üst sınıf gerektirebilir. Gidere doğru eğim verilmiş yıkama alanları, rampa başları ve yükleme kapısı önleri bu açıdan özellikle dikkat ister. Rampalarda doku seçimi, düz zemine göre daha kaba tutulur.
Sık yapılan hatalar
Her yere en yüksek sınıfı istemek
“En kaymazını yapalım” yaklaşımı ilk bakışta güvenli görünür, ancak R12–R13 dokular kiri tutar ve temizliği zorlaştırır. Kuru bir montaj holüne R13 uygulamak hem gereksiz maliyet hem de hijyen sorunu demektir. Doğru zemin, alanın gerektirdiği sınıfı karşılayan en temizlenebilir dokudur.
Ürün belgesindeki sınıfı yeterli saymak
R sınıfı, ürünün laboratuvardaki yeni yüzeyde gösterdiği değerdir. Sahada yanlış uygulanan, aşınan veya cilalanan bir zemin bu değeri kaybedebilir. Kaymazlık bu yüzden uygulama sırasında da kontrol edilmeli, kullanımda belirli aralıklarla gözden geçirilmelidir.
Laboratuvar testi ile saha ölçümünü karıştırmak
R sınıfı yalnızca laboratuvarda belirlenir. Uygulanmış bir zeminin kaymazlığını sahada ölçmek için sarkaç testi gibi taşınabilir yöntemler kullanılır ve sonuç PTV değeri olarak verilir. Yaygın yorumda 0–24 yüksek, 25–35 orta, 36 ve üstü düşük kayma riskini gösterir. İki yöntemin sonuçları birbirine doğrudan çevrilemez.
Temizlik yöntemini hesaba katmamak
Kaba bir doku paspasla temizlenemez; fırçalı zemin temizleme makinesi gerektirir. Uygun temizlik yöntemi kullanılmazsa doku kirle dolar ve kaymazlık düşer. Sınıf seçerken temizlik ekibinin ekipmanı da konuşulmalıdır.
Epoksi zeminde kaymazlık nasıl sağlanır?
Epoksi ve poliüretan zeminlerde kaymazlık genellikle üç yolla sağlanır: son kata ince katkı karıştırmak (R9–R10), ana kat yaşken kuvars serpip kapama katı atmak (R10–R12) ve kaba agregayla derin doku oluşturmak (R12–R13, V sınıfı). Hangi yöntemin seçileceği hedef sınıfa, trafiğe ve temizlik koşullarına bağlıdır. Yöntemleri kaymaz epoksi zemin sayfamızda görsel örneklerle anlattık.
Alanınıza göre kaymazlık sınıfını birlikte belirleyelim
Keşifte alanlarınızı tek tek değerlendiriyor, gerekirse mevcut zemini sökmeden kuvarslı son katla kaymaz hale getiriyoruz.
Tablodaki sınıflar genel bir rehberdir. Tesisinize özgü kaymazlık hedefi, iş güvenliği uzmanınızın yaptığı risk değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
